Sự thật về Titan – Phần 1: “Titan quý hiếm, nhưng thực tế lại là… kim loại phổ biến thứ 7”
Bulông titan nhìn rất ngầu nhưng mà đắt thật đấy nhỉ~.
Thế nhưng, tại sao nó lại đắt đến thế?
Lần này, tôi sẽ giải thích lý do tại sao.
Titanium đắt là vì nó là kim loại hiếm.
Lý do khiến titanium đắt đỏ chính là đây!
Bởi vì nó là kim loại hiếm (rare metal).
Về kim loại hiếm, trên Wikipedia có viết như thế này:
Kim loại hiếm (rare metal) là các loại kim loại màu có giá trị chiến lược, nhưng có trữ lượng thấp hoặc sản lượng khai thác và sử dụng trong công nghiệp không nhiều vì nhiều lý do khác nhau.
Nói cách khác, vì là kim loại hiếm nên nó mới có giá thành cao như vậy.
Vậy, kim loại hiếm là gì?
“Hiếm = ít”, nhưng có một vài lý do khiến chúng trở nên ít ỏi.
Nếu chia chúng một cách khái quát, sẽ có 2 lý do chính sau đây:
① Sự tồn tại trên Trái Đất rất ít
② Khó khăn trong việc kim loại hóa hoặc biến nguyên tố thành vật liệu
Đối với trường hợp của titanium, nó đắt đỏ là vì lý do thứ ②: “khó khăn trong việc biến thành vật liệu”.
Lý do tại sao việc biến thành vật liệu lại khó khăn:
Quá trình để titanium trở thành vật liệu bao gồm các công đoạn sau:
Trước hết là công đoạn tách kim loại ra khỏi quặng.
Việc này được gọi là chế luyện (extraction).
Tiếp theo là công đoạn loại bỏ tạp chất khỏi kim loại.
Việc này được gọi là tinh luyện (refining).
Với titanium, hai công đoạn chế luyện và tinh luyện này cực kỳ khó khăn.
Lý do là vì khi titan tiếp xúc với không khí, nó sẽ bị oxy hóa chỉ trong nháy mắt.
Do đó, công việc tinh luyện cần phải được thực hiện trong môi trường chân không hoặc khí argon.
Chính vì sự phức tạp này mà giá thành của nó trở nên đắt đỏ.
Thêm vào đó, titanium còn là một loại vật liệu khó gia công.
Đây là vật liệu rất khó để thực hiện các công đoạn cắt gọt, dập hay hàn.
Việc sản xuất nguyên liệu đã đắt, chi phí gia công lại còn cao.
Đó là lý do tại sao các sản phẩm từ titanium lại có giá thành cao như vậy.
Thực tế, titanium có rất nhiều
Chúng ta đã hiểu rằng titanium đắt đỏ “không phải vì chúng tồn tại ít”.
Vậy thì, thực tế chúng có nhiều đến mức nào…?
Trong số 77 nguyên tố có trong lòng đất, nó đứng thứ 10 về trữ lượng tồn tại.
Bảng dưới đây liệt kê top 20 nguyên tố trên Trái Đất. Mặc dù titanium đứng thứ 10, nhưng nó chiếm 0,58% tổng lượng.
Thế nhưưưng!
Phần lớn các nguyên tố chiếm vị trí hàng đầu không phải là kim loại.
Nếu chỉ tính riêng các nguyên tố kim loại, titanium là kim loại phổ biến thứ 7.
Kim loại hiếm gì mà hiếm!
Vốn dĩ “rare metal” không phải là một thuật ngữ học thuật.
Nó là một từ tiếng Anh do người Nhật tự tạo ra.
Về bản chất, những kim loại hiếm có lưu lượng lưu thông thấp trên thị trường được gọi là “minor metal” (kim loại phụ).
Trong số các “minor metal” đó, những nguyên tố đất hiếm có trữ lượng tồn tại cực kỳ ít được gọi là “rare earth” (đất hiếm).
Có tổng cộng 17 loại đất hiếm (rare earth) tất cả.
Lưu ý là ở nước ngoài, nếu bạn nói “Rare metal”, họ sẽ nhầm lẫn với “Rare earth” và làm câu chuyện trở nên rắc rối đấy.
Trên đây là toàn bộ thông tin về “Sự thật về Titanium – Phần 1”.
